Snake! Snake!!

Snake! Snake!!

©️Dr. Rajas Deshpande

She felt a sudden sharp pain on her hand, as she was cutting grass in their farm. She saw bleeding from her hand, she threw away the grass and looked carefully. The head of an angry snake with open mouth, fangs popping out terrified her at once. It was a Russel’s viper, a deadly venomous snake that causes shock, bleeding, and clots the blood inside the arteries.

She grabbed her cellphone and called her husband.

There is a superstition in rural India: that husband or wife, if bitten by a snake, should not see each other’s face for eight days, or one of them will die. Her relatives told her not to see her husband, even her husband was told so.

They unheeded the superstition. He tied a rope around her bitten hand, started his bike, she sat behind him, and they rode away to the nearest rural hospital about seven kilometres away. They had only a few minutes. In a short while she started feeling giddy and had a vomiting. They reached hospital just when she was about to collapse. Her whole left hand was swollen upto the shoulder and was turning blue-black. The face had started to swell too.

The doctor there rushed her to the intensive care unit, did not wait to waste time in paperwork or financial questions, and started emergency treatment. Knowing that people don’t carry money during such emergencies, he arranged for all the medicines himself. In a few hours, her blood pressure started to return to normal. The swelling onher hand increased, causing severe pain. For the next five days, the doctor struggled to counter every problem that popped up: it is extremely difficult to treat a patient who has bleeding and clotting together.

Science won, sitting on the shoulder of the logical and determined doctor. In seven days, Mandakini was discharged, with only a minor swelling on her hand still persistent.

In any big hospital in a metropolis, this would have cost her more than a few lakh rupees. However, a doctor practicing in a rural area, just like doctors working in many government hospitals, took it upon himself to save her life without caring about money at all. With minimal expenses, he saved her life. As Mandakini is under my treatment for Parkinsons Disease, she followed up today and told me this story in te tones of a typical farmer: as if it was just another trivial deviation from normalcy “That was a snake bite last month. I am okay now”.

While the big name doctors in big cities are well publicised and noticed by the media, thousands of the rural Indian doctors, who slog day and night saving thousands of lives every day usually remain neglected and away from limelight. There must be so many hundred snake bites happening every day, so many accidents, and so many doctors practicing in rural India must be saving them. But what’s so sensational about saving lives? Instead, if the poisonous news of doctors being beaten up by violent crowds and hospitals vandalised are shown, it gets huge TRPs! There’s no treatment for the poison spread by some politicians and media against the medical professionals..

A heartfelt, respectful salute to the thousands of medical heroes practising in rural India and government hospitals, who form the base of Indian medical profession.

(c) Dr. Rajas Deshpande

PS:

Awaiting the permission of the doctor mentioned above, from a rural hospital, to publish his name😊

Marathi version:

साप साप!

डॉ. राजस देशपांडे

शेतात गवत कापत असताना मंदाकिनीच्या हाताला एकदम काहीतरी टोचल्यासारखं वाटलं, म्हणून तिनं हातातील गवत फेकून समोरील झुडुपाकडे नीट पाहिलं. जबडा वासून त्यातील विषारी सुळे दाखविणारे ते रागीट फुरसे तिच्यासमोरच डोके बिळाबाहेर काढून बसले होते. रक्ताच्या गुठळ्या आणि रक्तस्त्राव करवून काही मिनिटातच मृत्यूच्या जबड्यात ढकलणाऱ्या त्या विषारी सापाला पाहून तिचे धाबे दणाणले. तिने तिच्या नवऱ्याला फोन लावला.

ग्रामीण भागात एक अंधश्रद्धा आहे. साप चावल्यास नवरा अथवा बायकोने आठ दिवस एकमेकांचे तोंड पाहू नये, नसता एकाला मृत्यू येतो. त्यांच्या नातेवाईकांनी त्यांना एकमेकांसमोर जाऊ नका असे सांगितले. पण मंदाकिनी आणि तिच्या नवऱ्याने तिकडे दुर्लक्ष करीत आधी हाताला कापड करकचून बांधले आणि दुचाकीवर स्वार होऊन ते दोघे आठ किलोमीटर वर असलेल्या ग्रामीण दवाखान्यात निघाले. काही अंतर गेल्यावर मंदाकिनीचा हात खांद्यापर्यंत सुजला, काळानिळा पडायला लागला. तिला चकरा येत होत्या. एक वांतीही झाली. कसेबसे ते दवाखान्यात पोचले, तेव्हा तिचे ब्लड प्रेशर कमी झालेले होते.

त्या ग्रामीण दवाखान्यातील डॉक्टरने तिला ताबडतोब तपासले. कुठल्याही कागदपत्री व्यवहारात वेळ ना घालविता त्यांनी तिला आय सी यू मध्ये घेतले आणि औषधोपचार सुरु केला. पैसे, बिल, आर्थिक परिस्थिती याचा विचार अथवा चर्चा करायला वेळच कुठे होता? अशी वेळ आल्यावर पैसे घ्यायला वेळ असतो कुणाकडे? डॉक्टरांनी त्यांच्याकडीलच सर्व आवश्य औषधे वापरली. काही तासांनी तिचे ब्लड प्रेशर नॉर्मल ला यायला लागले. पण तिचा हातावरची सूज मात्र वाढली, आणि तिला प्रचंड वेदना व्हायला लागल्या. पुढचे पाच दिवस तिची प्रकृती वरखाली होत राहिली आणि डॉक्टर येणाऱ्या प्रत्येक आपत्तीशी झुंजत राहिले. आठ दिवसांनी तिला डिस्चार्ज मिळाला. फक्त थोडी हातावरची सूज बाकी राहिली होती. काही हजार रुपये बिल झाले होते, ते त्यांनी आनंदाने भरले.

कुठल्याही मोठ्या शहरात, मोठ्या दवाखान्यात तिला याच ट्रीटमेंट साठी अनेक लाख रुपये मोजावे लागले असते. पण भारतातील एका लहानशा खेड्यातील एका डॉक्टरने स्वतःच सगळी औषधे वापरून तिचा जीव वाचविला. भारतातील ग्रामीण भागातील हजारो सरकारी आणि खाजगी डॉक्टर पैशाचा विचार ना करता अत्यंत कमी खर्चात हजारो रुग्णांचे जीव रोज वाचावीत असतात, पण त्याची दखल घायला वेळ आहे कुणाला?

पार्किन्सन’स च्या आजारासाठी मंदाकिनी देवकर माझ्याकडे ट्रेंटमेन्टला अनेक वर्षांपासून येतात. या वेळेला त्यांना उशीर झाल्याने मी त्यांना सहज विचारले, तेव्हा रोजचाच विषय असल्यासारखे त्या सहजपणे म्हणाल्या “काही नाही डॉक्टर साहेब, मागच्या महिन्यात साप चावला होता म्हणून उशीर झाला”! अजूनही सुजलेला हात त्यांनी मला दाखविला.

मोठ्या शहरातील मोठमोठे डॉक्टर अनेक वेळेला टीव्ही वर दिसतात, त्यांच्या बातम्या छापून येतात, त्यांना खूप प्रसिद्धीही मिळते. काही डॉक्टर तर प्रत्यक्षापेक्षा फक्त टीव्ही आणि पेपरातच खूप चांगले काम करीत असतात! पण दुर्गम, ग्रामीण, कठीण प्रांतात राहूनही माणुसकी जपून, अखंड मेहनत करून, पैशाचा विचार न करता अनेकानेक रुग्णांचे रोज जीव वाचविणाऱ्या डॉक्टरांचे नाव क्वचितच छापून येते. या देवमाणसांची दखल वैद्यकीय व्यवसायाविरुद्ध सतत गरळ ओकणारे आपले राजकारणी आणि मीडिया कधी घेणार? माणुसकीने सेवा करून लाखोंचा जीव वाचविणे यात सेंसेशनल ते काय? त्यापेक्षा एखाद्या डॉक्टरला वेडसर जमावाने केलेली मारहाण आणि तोडफोड दाखविली की जास्त लोक पाहतात! डॉक्टरांविरुद्ध विष पसरविणाऱ्या या सापाचा मात्र काहीच इलाज नाही!

वैद्यकीय व्यवसायाचा पाया भारतामध्ये ग्रामीण भागातच आहे. माणुसकीचे सर्वोच्च आदर्श डोळ्यासमोर ठेवून रात्रंदिवस खेडोपाडी झटणाऱ्या सर्व डॉक्टरांना आमचा सन्मानाचा सलाम!

डॉ. राजस देशपांडे

न्यूरॉलॉजिस्ट पुणे

काही कारणामुळे वरील डॉक्टरचे नाव येथे देऊ शकलो नाही. त्यांची परवानगी मिळताच ते लिहीनच. .

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s